medium BO Magazine
publicatie Oktober 2020
GALERIEBEZOEK
Zien en voelen
Steengoed vuurwerk
Aardser dan keramiek wordt een kunstvorm niet. Hoewel ’s werelds oudste ambacht een steeds ruimer publiek kan bekoren, blijft de aandacht voornamelijk beperkt tot het gebruiksgoed. Kleien mag dan wel het nieuwe yoga zijn, mee surfen op hypes doet Michael Francken met zijn Antwerpse Modern Shapes Gallery niet. Voorbij het gebruiksgoed kijkt hij naar de expressiemogelijkheden van vorm en materie.
Wat Modern Shapes Gallery toont, biedt inzicht in de variatie en complexiteit van keramiek, gaande van vorm over proporties en kleisamenstelling tot engobes. Een gigantisch palet, dat aandacht verdient. Michael vertelt er gepassioneerd over technieken, glazuren en de makers wiens atelier hij bezoekt.
Meesterschap
Bij velen houdt de interesse voor keramiek op als er geen deksel op zit, er niet uit gedronken kan worden of er een gat ontbreekt om een bloem in te steken. “De connotatie zit behoorlijk fout, met name dat keramiek een functie moet hebben. Zelfs een prachtig stuk, gedraaid door een grootmeester, met een uniek glazuur, wordt slechts zelden naar waarde geschat. Wij Belgen kunnen keramiek als autonome kunstvorm moeilijker lezen, in Scandinavië en Azië wordt het héél anders gewaardeerd, zowel artistiek als huishoudelijk. Ik raad iedereen aan zich te laten verrassen door de
vormentaal, de proporties en de materie. Vaak ontdek je slechts in tweede lijn dat je naar keramiek kijkt.”
Dat keramiek hip is, nuanceert Michael dus: “Er is wel meer media-aandacht voor het ambacht, maar niet voor de artistieke grootmeesters. Voor iemand als Enric Mestre bijvoorbeeld, die keramiek naar een hogere kunstvorm verhief. Hij is 84, nog steeds actief en aanwezig in de grootste musea ter wereld. Niettemin blijven dergelijke meesters bij velen onder de radar, ook al blijven hun stukken behoorlijk toegankelijk qua prijs, zeker in vergelijking met hedendaagse kunst en schilderkunst.”
Willen begrijpen
Zelf leerde Michael keramiek kennen via zijn vader, een groot liefhebber van Japanse kunst. “Mijn voorliefde en eigen verzameling groeiden stapsgewijs. Met de galerie kan ik die passie verankeren. Uiteraard speelt het ontwikkelen van een coherente verzameling een rol, maar ik wil het publiek vooral inkijk geven in het oneindige verhaal dat keramiek biedt. Daardoor groeit ook mijn eigen ervaring. De galerie is een alibi om mensen te ontmoeten, kunstenaars en klanten.”
Bij Modern Shapes Gallery mag je keramiek aanraken. “Een kunstwerk bestaat mijns inziens pas in relatie tot jezelf, als je het aangeraakt heb. Ik stimuleer het aanraken ook als teken van ‘willen begrijpen’. Voelt het warm of koud aan? Sommige stukken zijn verwarrend qua vormentaal, waardoor de materie naar zich laat raden. Soms lijkt het metaal, maar blijkt het toch klei. En hoe beton aanvoelt, kan heel dicht bij keramiek aanleunen. Of omgekeerd. Het is een fijn lijntje, maar o zo boeiend.”
Onvoorspelbaarheid
Er zijn weinig andere vakgebieden waarin het verhaal van techniek en materiaal zo’n prominente rol speelt, weet Michael: “Ondanks al het onderzoek naar de materie en gedragingen van kleisoorten tijdens het stookproces, kunnen we nog steeds niet exact voorspellen in welke mate het oorspronkelijke ontwerp zal overeenkomen met het uiteindelijke resultaat. Mede die onvoorspelbaarheid maakt keramiek zo boeiend en aantrekkelijk.”
Wie zich aangetrokken voelt tot het snijvlak tussen diverse disciplines, zit goed bij keramiek. Het kan sober zijn of poëtisch ruimtelijk, maar ook kleurrijk. Michael houdt van abstracte, sculpturale objecten, op de grens tussen keramiek en beeldhouwkunst. Wie tussen de werken loopt, zal beamen dat klei iets van driedimensionale verf heeft. “Met voldoende technische kennis kan een kunstenaar quasi alles maken wat hij wil, vanuit zijn eigen emoties, zijn esthetisch gevoel of zelfonderzoek: in porselein, steengoed, aardewerk, opgebouwd, gedraaid of gegoten, geglazuurd of niet.”